De olieprijs is door de grens van $100 per vat gestegen na de recente escalatie in het Midden-Oosten. Als dit prijsniveau aanhoudt, kan dat een duidelijke rem zetten op de wereldeconomie, waarschuwt hoofdeconoom Anthony Willis van vermogensbeheerder Columbia Threadneedle.

Historisch gezien ging een olieprijs boven $100 - zoals in 2008, 2012-2014 en 2022 - vrijwel altijd samen met een verslechterend economisch klimaat. “Is de uitkomst dit keer anders? Niet echt”, zegt Willis. Hoewel de Verenigde Staten tegenwoordig grotendeels zelfvoorzienend zijn wat betreft olie, blijft de economische impact wereldwijd voelbaar door de internationale prijsvorming.

Sinds de VS en Israël eind februari begonnen met de aanvallen op Iran, is de olieprijs enorm gestegen. Toch ligt het huidige niveau nog onder de piek van $147 per vat van juni 2008. Sommige marktcommentatoren verwachten echter dat de prijs opnieuw richting dat niveau kan bewegen als de Straat van Hormuz langere tijd gesloten blijft.

Die zeestraat is cruciaal voor de mondiale energievoorziening: normaal passeren er dagelijks ongeveer 90 tankers, terwijl momenteel naar schatting circa 500 schepen wachten tot ze de Straat van Hormuz kunnen passeren. De blokkade kan bovendien leiden tot productieverlagingen in landen in het Midden-Oosten, omdat de opslagcapaciteit beperkt is. Ook bestaat het risico dat Iran olie- en gasinfrastructuur in buurlanden aanvalt, wat de productie verder kan verstoren.

De economische gevolgen zijn wereldwijd merkbaar, maar Azië en Europa zijn het meest blootgesteld omdat zij sterk afhankelijk zijn van olie-import uit het Midden-Oosten. Ook in de VS lopen de prijzen op: benzine kost er inmiddels rond $3,50 per gallon (zo'n 3,8 liter).

Ondertussen bespreken de G7 en het Internationaal Energieagentschap (IEA) mogelijke maatregelen om de markt te stabiliseren, bijvoorbeeld door strategische olievoorraden vrij te geven. Dat kan volgens Willis tijdelijk verlichting bieden. Andere opties zijn het gebruik van pijpleidingen via Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten of maritieme konvooien om transport door de Straat van Hormuz te beschermen.

Voor financiële markten betekent de huidige situatie vooral meer onzekerheid. “Op korte termijn zal die onzekerheid waarschijnlijk zwaar wegen op de risicobereidheid van beleggers. Als de olieprijs langere tijd boven $100 blijft, zullen we onze economische vooruitzichten moeten heroverwegen", besluit Willis.