Nederland heeft een toppositie binnen de wereldwijde toeleveringsketen van kunstmatige intelligentie (AI). Na China, Taiwan, Zuid-Korea, Singapore en de Verenigde Staten spelen landen als Duitsland, Mexico en Nederland een cruciale rol in de keten van ‘AI-gerelateerde goederen’. In het geval van Nederland gaat het daarbij met name om halfgeleiders, gespecialiseerde apparatuur en andere elektronische componenten die essentieel zijn voor de AI-infrastructuur.
De positie in deze keten is economisch én geopolitiek relevant. Landen met een sterke positie in de productie van chips, apparatuur en kritieke materialen beschikken over een strategisch instrument in internationale betrekkingen met grote economische waarde, dat blijkt uit een analyse van BNP Paribas van de wereldwijde investeringsgolf in AI. In 2025 vertegenwoordigden AI-gerelateerde goederen naar schatting USD 3.300 miljard aan wereldhandel, ongeveer 12 procent van de totale goederenexport. Halfgeleiders en andere elektronische componenten nemen daarvan circa 70 procent voor hun rekening. De sterke toename van investeringen in datacenters en andere AI-infrastructuur zorgt voor aanhoudende wereldwijde vraag in 2026.
Azië is de dominante regio binnen deze keten. Meer dan 85 procent van de wereldwijde export van halfgeleiders komt uit Aziatische landen. China is aanwezig in vrijwel de gehele waardeketen en levert 21 procent van alle wereldwijd geëxporteerde AI-gerelateerde goederen. Taiwan neemt een strategische positie in het hart van de halfgeleiderketen in, met een zeer hoge specialisatiegraad en technologisch overwicht. De waardeketen is daarbij sterk gefragmenteerd. Verschillende landen specialiseren zich in ontwerp, productie, wafers, assemblage en testen. Stabiele handelsrelaties tussen complementaire ecosystemen in Europa en Oost-Azië zijn daarom van groot strategisch belang voor Europa.
Christine Peltier, Senior Economist bij BNP Paribas: “Voor opkomende economieën vormt AI vooral een kans via hun positie in deze fysieke ketens. De gemiddelde groei in emerging markets bleef in 2025 met 4,3 procent stabiel, mede dankzij sterke investeringen in technologie. In 2026 wordt een lichte vertraging voorzien naar 4,1 procent. Landen die kritieke metalen produceren - goed voor slechts 2 procent van de AI-gerelateerde goederenexport, maar strategisch van groot belang - kunnen hun positie versterken door partnerschappen aan te gaan en buitenlandse investeringen aan te trekken."
De concentratie van productie en grondstoffen in een beperkt aantal landen vergroot de strategische kwetsbaarheid van Europa. Wie toegang wil houden tot halfgeleiders, kritieke metalen en AI-infrastructuur, moet inzetten op stabiele en wederkerige handelsrelaties. Voor de EU ligt daar een duidelijke opdracht. Versterk de samenwerking met complementaire partners in Azië en opkomende economieën, spreid risico’s en beperk eenzijdige afhankelijkheid.
