Waar blijven de productiviteitswinsten van AI?
11 Sep 2026
Thema: Beleggen
Fondshuis: Pictet

Christopher Dembik, Senior Investment Strategy Adviser Pictet Asset Management


Dat is de vraag die iedereen zich op de financiële markten stelt. Als er geen of nauwelijks productiviteitswinst wordt geboekt, waarom dan zoveel investeren? Is het gewoon een kwestie van timing? Misschien. Maar volgens ons ligt het probleem ergens anders. We nemen u even mee naar het jaar 1842. Toen kreeg elke arbeider in de textielfabrieken van Lowell in Massachusetts een derde mechanisch weefgetouw toegewezen. We bevinden ons midden in de eerste industriële revolutie, die van de mechanisatie, de stoommachine en de textielindustrie. Het uitgangspunt was eenvoudig: met drie weefmachines in plaats van twee zou de productie met de helft moeten toenemen. Maar dat gebeurde niet. Waarom niet? Omdat het werk van een arbeider verandert als hij er een machine bij krijgt. Econoom James Bessen legt het als volgt uit: het werk van de arbeider bestaat vanaf dan niet enkel meer uit weven, maar hij moet daarnaast ook toezicht houden op het weefproces en gebreken opsporen voordat ze een hele rol geweven stof ernstig kunnen beschadigen. Door die extra machine moesten er meer controletaken uitgevoerd worden dan één mens aankon. Het gevolg was dat de fabrieken hun weefmachines met 15% moesten vertragen en een jaar moesten besteden aan het opleiden van hun arbeiders. Bovendien was 62% van de productiviteitswinst niet aan machines te danken, maar aan opleiding.


Zo zit het ook vandaag de dag met AI. De productiekosten van een door AI gegenereerde tekst, code of analyse dalen sterk. Maar de kosten van de menselijke controle niet. En juist in die kloof zakt de waarde volledig weg. Dus waarom laten we het werk van AI dan niet controleren door AI? Dat is riskant, want onafhankelijke controle door AI is tot nu toe nog niet betrouwbaar, vooral omdat de modellen verschillende systematische biases vertonen. Uit een onderzoek van Wang uit 2024 blijkt bijvoorbeeld dat een LLM zijn beoordeling van het werk van een ander LLM kan veranderen wanneer de antwoorden simpelweg in de omgekeerde volgorde worden weergegeven. Het gaat er dus niet om de mens door een machine te vervangen, maar om een manier te vinden waarop ze kunnen samenwerken en om diegene die de controles uitvoert goed op te leiden. De economische geschiedenis toont aan dat technologie op zichzelf geen rendement oplevert, maar dat het allemaal afhangt van de manier waarop de technologie binnen een organisatie wordt ingezet en hoe processen herdacht worden.


Is voortdurende bijscholing dan de juiste oplossing? Niet per se. Wel moeten we ons richten op de essentie: basiskennis onder de knie krijgen, complexe problemen kunnen oplossen, betrouwbare van twijfelachtige informatie kunnen onderscheiden en echt kritisch denkvermogen ontwikkelen. Kortom, iets dat uiteindelijk sterk lijkt op de geest van de Verlichting.


Om in de gaten te houden


Er bestaat weinig twijfel over wat de ECB op haar volgende vergadering zal beslissen.


Wat we echter wel goed in het oog moeten houden, zijn de spanningen op de landbouwmarkten.


De tarweprijs is sinds eind juni met ongeveer 30% gestegen en ook de prijs van Amerikaanse maïs is sinds juli 2023 niet meer zo hoog geweest*. In de Verenigde Staten wordt verwacht dat de tarweproductie als gevolg van de aanhoudende droogte zal dalen tot 1,53 miljard bushels, het laagste niveau sinds het begin van de jaren '70.


Tegelijkertijd wordt een van de belangrijkste graanroutes ter wereld verstoord door oorlog: Rusland en Oekraïne zijn goed voor ongeveer 27% van het wereldwijde tarweaanbod. Meer dan 90% van de Oekraïense graanexport wordt normaal gesproken vervoerd via de havens in de regio Odessa, maar die zijn ongeveer een derde van hun exportcapaciteit verloren.


Het gevolg is dat de geopolitieke risicopremie in de tarwe- en maïsprijzen weer terug is. Maar er is mogelijk een lichtpuntje. Kiev heeft Washington laten weten dat het van plan is deze maand vredesonderhandelingen met Moskou te starten. Als die zouden lukken, zouden de prijzen snel kunnen dalen.


Wist u het al?


Zijn kale hoofden binnenkort verleden tijd?


Ongeveer 30% van de 30-jarige en 50% van de 50-jarige mannen wordt ermee geconfronteerd, maar net zoals GLP-1-geneesmiddelen de strijd tegen obesitas de komende vijf à tien jaar ingrijpend zouden kunnen veranderen, zouden nieuwe behandelingen binnenkort een revolutie kunnen teweegbrengen in de strijd tegen haaruitval.


Beleggers beginnen daar in ieder geval in te geloven. Het biotechbedrijf Veradermics, dat een nieuwe pil ontwikkelt die langdurig minoxidil afgeeft, is sinds zijn beursgang in februari met bijna 500% gestegen.* De eerste klinische resultaten zijn bemoedigend: na zes maanden was het aantal haren bij de behandelde patiënten met ongeveer 30 per cm² toegenomen, tegenover 7 bij de placebogroep.


Een andere mogelijke piste is het gebruik van artificiële intelligentie om nieuwe geneesmiddelen te ontwerpen. Absci ontwikkelt ABS-201, een met behulp van AI ontworpen injecteerbaar antilichaam dat zich richt op de prolactinereceptor en waarvoor mogelijk slechts enkele injecties per jaar nodig zijn. De koers van het aandeel is dit jaar meer dan verdubbeld.


Cosmo Pharmaceuticals, ten slotte, zet in op clascoteron, een topische behandeling die de androgeenreceptoren die verantwoordelijk zijn voor de miniaturisatie van de haarfollikel, lokaal blokkeert. Het commerciële potentieel zou wereldwijd kunnen oplopen tot 3 miljard dollar.


Er staat veel op het spel: er is al bijna dertig jaar geen enkel nieuw behandelingsmiddel tegen haaruitval bij mannen meer goedgekeurd. En in tegenstelling tot veel farmaceutische markten is deze markt niet per se een nulsomspel: tabletten, topische behandelingen en injecties zouden tegelijkertijd kunnen worden gebruikt.


*Gegevens afkomstig van Boursorama, per 3 september 2026